Taskforce kindermishandeling slaat alarm

‘Een doorbraak forceren’
In november publiceerde de taskforce kindermishandeling het eindrapport ‘Ik kijk niet weg’. De voorzitter schrijft, dat de taskforce alarm slaat. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt, dat in Nederland jaarlijks 119.000 kinderen slachtoffer worden van een vorm van kindermishandeling. Dat maakt de taskforce kwaad. “Dat aantal krijgen we maar niet naar beneden, ondanks alle inspanningen. Daarom mogen we ons niet tevreden stellen met kleine stapjes vooruit. Willen we werkelijk vooruitgang boeken, (…) dan zullen we een trendbreuk moeten forceren en nieuwe maatregelen moeten treffen.” De taskforce geeft de overheid de opdracht om het aantal mishandelde kinderen in de komende tien jaar te halveren.

Nationaal programma
Om deze halvering te bereiken moet er een Nationaal programma worden uitgevoerd. Dit moet gebeuren onder leiding van de rijksoverheid. De gemeenten, private instellingen, werkgevers en burgers, iedereen moet meedoen. Het programma moet minstens tien punten omvatten. De meest in het oog springende punten zijn: verplichte voorlichting over opvoedingsvraagstukken voor alle aanstaande ouders, het verplicht stellen van informatie delen boven het beschermen van de privacy en het vergroten van het aantal meldingen bij Veilig Thuis. Daarnaast zijn er punten met betrekking tot de deskundigheid van beroepskrachten, wetenschappelijk onderzoek, interventies, regievoering door de gemeente en specifieke aandacht voor kinderen bij vechtscheiding en kinderen met een verstandelijke beperking.

Woede en daadkracht
Het is geweldig, dat een prominent gezelschap als de taskforce zich sterk maakt voor het fundamenteel terugdringen van kindermishandeling. Het is ook onmogelijk om het niet met dat doel eens te zijn. En toch roept het rapport bij mij reserve op. De afgelopen weken heb ik me afgevraagd waar die reserve vandaan komt. Het komt door de woede die in het rapport doorklinkt en door de daadkracht die geen ruimte laat voor het stellen van vragen of voor twijfel. “Een trendbreuk forceren” klinkt net iets te veel als een Grote Sprong Voorwaarts. De ambitie om kindermishandeling terug te dringen krijgt door de woede het karakter van een bevel, dat met alle geweld moet worden uitgevoerd. Het eeuwenoude idee, dat ingrijpen door de overheid ook schade kan toebrengen in plaats van voorkómen wordt radicaal buiten discussie gesteld. Voor de meest vérgaande maatregelen komt daar bij, dat er geen begin van bewijs van effectiviteit bestaat.

Verplichte voorlichting over opvoeding
Dat geldt in de eerste plaats voor het voorstel om alle aanstaande ouders in ons land verplicht een voorlichting te laten volgen over opvoedingsvraagstukken. Voorlichting over opvoeding is niet neutraal. Het voorstel betekent een ongekende uitbreiding van de bemoeienis van de staat met de opvoeding. Het is volkomen onduidelijk wat er gebeurt als aanstaande ouders dit weigeren. Te vrezen valt, dat dat zal leiden tot weer verdere uitbreiding van staatsdwang: melden, monitoren en maatregelen. Er gaat veel geld en inspanning naar aanstaande ouders die het niet nodig hebben. De weerstand tegen de overheidsbemoeienis zal toenemen. Er is geen enkel bewijs, zelfs geen aanwijzing, dat het zal werken om kindermishandeling terug te dringen. Geweld tegen kinderen wordt niet alleen veroorzaakt door tekorten aan opvoedkundige vaardigheden van ouders, maar ook door verslaving, psychiatrische aandoeningen, armoede en talloze vormen van maatschappelijke ontwrichting.

Meer kinderen op de radar
De taskforce stelt, dat ‘we veel te weinig kinderen op onze radar krijgen’. De oplossing van de taskforce is een registratieplicht bij Veilig Thuis en een uitbreiding van de beroepsgroepen die verplicht de meldcode moeten gebruiken. Dat wil zeggen: meer kinderen melden bij Veilig Thuis. Hierachter zit de aanname, dat de staat almachtig en alziend is. Dat de staat vanuit één instantie alles kan overzien, beheersen en voorkómen. Niet alleen is er geen bewijs, dat kindermishandeling daardoor minder vóórkomt, er zijn aanwijzingen dat het niet werkt. Sinds 1972 is het aantal meldingen bij de voorgangers van Veilig Thuis jaarlijks toegenomen. In de afgelopen tien jaar is het aantal meldingen fors gestegen en volgens de onderzoeken waar de taskforce zich op baseert was dat zonder effect op het aantal mishandelde kinderen. Veilig Thuis heeft een belangrijke functie, maar kan deze verwachting nooit waarmaken. Nu reeds kraakt de instelling onder de tienduizenden meldingen en de onrealistische verwachtingen van het effect van een melding. Meer van hetzelfde zal niet leiden tot het hoge doel van het halveren van het aantal mishandelde kinderen.

Het risico van woede
De woede over kindermishandeling leidt tot dadendrang. Op zich is dat goed, want het geeft hoop op verbetering. Maar het heeft ook een risico. Als het ook met het Nationaal programma niet lukt, dan kan de frustratie zich ontladen op de beroepskrachten en de instanties die het werk uitvoeren. Dat is geen theoretisch risico; het gebeurt voortdurend. Dat is onterecht naar de uitvoering en het leidt tot meer angst en verstarring in het contact met de ouders en de kinderen en dat leidt tot een minder goede uitvoering. De taskforce accepteert niet, dat ‘we’ vaak niet precies weten wat er aan de hand is in de opvoeding en de taskforce ontkent dat ingrijpen in de verkeerde gezinnen een risico is. Dat is een ontkenning van de werkelijkheid. Was het maar zo eenvoudig, dat ‘we’ alles weten en alles kunnen voorkómen als ‘we’ maar durven. De inzet van de taskforce is prijzenswaardig, maar voor het terugdringen van geweld tegen kinderen moet de verontwaardiging eerst worden omgezet in verstandige strategieën. Als mishandeling evident en ernstig is, moet robuust worden ingegrepen, maar in verreweg de meeste gevallen van verontrusting over de opvoeding is een dialoog met alle betrokkenen en een open en onderzoekende benadering de enige goede weg.

Lees hier het rapport:
https://indd.adobe.com/view/6e6a5208-fe28-45a0-a6c5-b9d87542290a

Verder praten?
Laat een bericht achter.

Adri van Montfoort

Categorie:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *