Rondetafelgesprek Actieplan Verbetering Feitenonderzoek in de Jeugdbeschermingsketen

Op 3 oktober 2018 jl. nam Adri van Montfoort deel aan een rondetafelgesprek over het Actieplan Verbetering Feitenonderzoek in de Jeugdbeschermingsketen.

Adri geeft aan dat er zeker positieve punten te noemen zijn aangaande het plan: “Het is goed dat er meer aandacht is voor voor beslissingen op basis van onbewezen signalen, vermoedens en beschuldigingen. Ook is het positief dat alle instanties in de jeugdbeschermingsketen samen dit programma dragen. Er staan veel nuttige acties in, waaronder rapportagetraining. In de kern gaat het daarbij niet om een taaltraining, maar om een denktraining.  Zeer goed is dat er gesproken wordt met de opleidingen, want training in kritisch denken moet al in de HBO’s en de universiteiten een essentieel onderdeel van de opleiding zijn en dat is thans nog niet voldoende het geval.”

Ook noemt hij een aantal fundamentele punten van kritiek:

  1. Het programma bestaat uit goede intenties en acties, maar het woord resultaat komt er niet in voor. Nergens staat wat er voor ouders en kinderen gaat of moet veranderen. Het hele programma kan worden uitgevoerd zonder dat er voor ouders en kinderen iets merkbaar verandert. Dit moet worden aangevuld met meetbare doelen.
  2. De rechter heeft in Nederland in jeugdbeschermingszaken een te beperkte rol en plaats. In de Angelsaksische landen is het normaal dat een rechter 1 of 2 dagen uittrekt voor een familiezaak; in Nederland is het in eerste aanleg 40 minuten. De rechter hoort in de praktijk in Nederland nooit getuigen. Er wordt nauwelijks contra-expertise op de feiten uitgevoerd, omdat dat al snel te duur gevonden wordt. De rechter moet er in jeugdbeschermingszaken niet vanuit gaan dat de instanties ‘het wel zullen weten’. De instanties doen hun best, maar ze kunnen ongelijk hebben, ook wat betreft het belang van het kind. Ik stel voor dat de overheid de Raad voor de Rechtspraak vraagt om samen met betrokken instanties, de advocatuur en cliëntenvertegenwoordigers adviezen op te stellen voor het versterken van de rol van de rechter als countervailing power. Daarbij gaat het niet of niet alleen om het instellen van een nieuwe figuur als onderzoeksrechter, maar om een bredere versterking van de positie van de rechter.
  3. Het jeugdrecht is geen strafrecht, maar daarmee is het nog wel belangrijk of een beschuldiging van kindermishandeling wel of niet op waarheid berust. Stel dat een ouder na scheiding wordt beschuldigd van kindermishandeling en stel dat de beschuldiging niet kan worden aangetoond. De ene ouder zegt: ‘het is gebeurd’ en de andere ouder zegt: ‘het is niet gebeurd’. Verlangen we dan van instanties en van de rechter dat het contact van het kind met de beschuldigde ouder wordt verbroken? Zo ja, dan accepteren we dat in sommige gevallen kinderen en een ouder ten onrechte van elkaar gescheiden worden. Zo nee, dan accepteren we dat in sommige gevallen een ouder die zijn of haar kind heeft mishandeld nog steeds toegang tot het kind krijgt. Uiteraard is dit een simpele voorstelling van zaken; in de praktijk zijn er vele tinten grijs. De wetgever kan dit niet volledig oplossen. Maar de instanties hebben wel een betere wettelijke richtlijn nodig om in dergelijke zaken transparant te kunnen werken.
  4. Dit programma wordt onderdeel van het Actieprogramma Zorg voor Jeugd. Wat betekent dat? Betekent het, dat er voor dit programma geen geld komt? Wat betreft ondersteuning wordt bij elke actielijn gezegd, dat dit door het NJi gedaan wordt. Die keuze wordt niet toegelicht. Kennen de opstellers van het programma slechts één kennisorganisatie? Of is het de bedoeling dat het NJi dit doet uit de basissubsidie en vloeit deze keuze voort uit het ontbreken van middelen voor het programma? Zonder financiële onderbouwing moeten we vrezen dat het programma niet van de grond zal komen.

Adri stelt als conclusie dat dit een belangrijk onderwerp is en een programma met goede intenties en een aantal nuttige acties, maar dat het als geheel onvoldoende is voor de verandering die op het punt van waarheidsvinding en feitenonderzoek nodig is.

De bijeenkomst is hier terug te kijken.
Download het Actieplan Verbetering Feitenonderzoek in de Jeugdbeschermingsketen

Categorie: