Maatregel 1: Verhoog de drempel en richt hoogwaardige toegang in

Adri van Montfoort, 15 mei 2018

De woorden in de mantra
Eén van doelen van de Jeugdwet is: sneller jeugdhulp op maat, dicht bij huis, om zo het beroep op gespecialiseerde zorg te verminderen (Memorie van Toelichting Jeugdwet).

De redenering achter dit doel gaat als volgt: ‘problemen met opvoeden en opgroeien beginnen klein. Als er niet wordt ingegrepen, worden de problemen steeds groter. Uiteindelijk moet dan zware zorg worden ingezet. Door de drempel te verlagen en vroeg hulp aan te bieden, is er later minder zware zorg nodig’.

Waarom het niet werkt
Veel gemeenten hebben deze redenering vertaald naar laagdrempelige wijkteams met ‘generalisten’ en met de als simpel voorgestelde opdracht om problemen in een vroeg stadium op te lossen. Dat werkt niet, omdat de veronderstellingen achter deze redenering niet kloppen:

  • Niet alle problemen beginnen klein. Sommige problemen zijn al groot vanaf het moment van de conceptie. Ernstige gezinsproblemen bestaan soms al drie generaties. Een ernstige (traumatische) gebeurtenis kan plots tot ernstige gevolgen leiden.
  • Niet alle kleine problemen worden erger. Verreweg de meeste kleine problemen gaan over, doordat het kind erover heen groeit, ouders er goed op reageren, omstanders een handje helpen of gewoon, omdat het leven verder gaat.
  • Niet alle problemen worden opgelost door professionele hulp.
  • Niemand kan voorspellen welke kinderen later in de zware zorg komen. Soms zijn beroepskrachten ervan overtuigd zijn, dat ze dit voor een bepaald kind wel kunnen. Maar juist voor die kinderen is er doorgaans geen effectieve behandeling. Als die er wel is, zetten de beroepskrachten die uiteraard al in als het kind klein is.

Laagdrempelige wijkteams met generalisten zijn niet berekend op de enorme variatie in vragen over opvoeden en opgroeien. Het netto effect is dat de teams overbelast raken en dat de druk op de zware hulp niet minder wordt, maar meer.

Wat dan wel?
Vanzelfsprekend is preventie belangrijk en uiteraard moet tijdig worden ingegrepen, maar dat is iets anders dan een ongerichte uitbreiding van ‘generalistisch’ aanbod. De gemeente moet een hoogwaardige toegang inrichten. Door ervaren, goed geschoolde professionals vooraan te plaatsen, hen te vragen kritisch te zijn zowel op te veel als te weinig zorg en hen de ruimte te geven om het op hun eigen manier te doen kan de gemeente kwaliteit combineren met efficiëntie.

Dat kan bijvoorbeeld met deze ingrediënten:

  • Een Jeugdteam of CJG als herkenbare plaats voor vragen over opgroeien en opvoeden. Niet één loket sociaal domein, want dat is gemeente-taal en zegt inwoners niets.
  • De gemeente durft na te denken over de vraag: wat betaalt de gemeente. Veel mensen kunnen lichte vormen van hulp zelf betalen. De gemeente kan de criteria voor boven-gebruikelijke zorg in de jeugdhulp aanscherpen.
  • Het Jeugdteam bestaat uit goed geschoolde jeugd- en gezinsprofessionals: maatschappelijk werkers met deskundigheid ten aanzien van gezinnen, pedagogen, psychologen. Plus jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen, of korte lijn met de JGZ.
  • Het Jeugdteam kan snel versterking op maat inschakelen van deskundigen, onder meer op het gebied van GGZ-jeugd, complexe scheidingen, crisis en veiligheid.
  • Het Jeugdteam heeft uitstekende verbindingen met de huisartsen en de kinderartsen en eveneens met Veilig Thuis en de gecertificeerde instellingen.
  • Het Jeugdteam biedt zowel advies als begeleiding en adviseert over verwijzingen naar aanbieders. Na verwijzing volgt het Jeugdteam het gezin en het verloop van de hulp.

Toegegeven, het verhogen van de drempel kan verkeerd uitpakken als dit gebeurt met procedures in plaats van op inhoud. De kern van dit voorstel is de hoogwaardige professionaliteit die nodig is om zowel te veel als te weinig zorg te voorkómen. Maar in deze blog laat ik toch ‘drempel’ staan, omdat de gemeente, de politiek en wij allen wel moeten nadenken over de vraag: welke diensten bieden wij alle inwoners gratis aan en welke zaken zijn in alle opzichten de eigen verantwoordelijkheid van de ouders.

 

VanMontfoort ondersteunt diverse gemeenten en wijkteams bij het verder professionaliseren van de toegang. Neem contact met ons op voor meer informatie.

Categorie:

7 reacties

  • Wat een mooi, scherp en krachtig pleidooi. Ik kan de beredenatie van begin tot einde onderscheiden. Als leidinggevende van het team Voorkomen Uithuisplaatsing bij een zorgaanbieder in de H10 merk ik dat er regelmatig gezinnen of veel te laat worden aangemeld of dat er wordt geproblematiseerd. Mijn handen jeuken om binnen de CJG’s te reorganiseren, te trainen en te coachen. Mochten jullie eens met mij in gesprek willen over mijn ervaringen en mogelijk over wat we hierin voor elkaar kunnen betekenen, doe ik dat graag. Groet, Eelko

  • waltina bergsma says:

    Goed en krachtig artikel, een goede meetlat binnen de jeugdzorg is zeer waardevol en noodzakelijk voor een kritische blik. Ik ben benieuwd naar de overige 9 maatregelen voor betaalbare jeugdzorg en volg dit met grote belangstelling.

  • bj dijkdrenth says:

    Het artikel is adembenemend krachtig en scherp, maar wat er tegen in te brengen is: waar is de menselijke maat en de menselijke benadering gebleven. Alles lijkt een systeem geworden en dat lijkt wellicht nodig in deze wereld waar alles gevat moet worden in statistiek en geldstromen die effectief benut moeten worden. Maar hoe moeten we kunnen beoordelen of het goed is voor het individu en mens die moet worden aangesproken op herkenbare nieuwe woorden, die nieuwe gedachten onder woorden kunnen brengen ?
    Ik ben benieuwd naar een nieuw elan dat mensen weer bij elkaar brengt en minder zorg noodzakelijk maakt !

  • marcel pieters says:

    goed geschoolde mensen die zijn er ,maar niet in de jeugdzorg maar bij de ggz en jggz daar zit de kwaliteit,dit zijn organisaties die ook hun eigen handelen toetsen en waar mogelijk verbeteringen doorcgevoerd kunnen worden,dit ontbeerde bij jeugdzorg al in het begin toen ze werden opgericht ,en om toch succes te hebben ,is het geld gaan regeren,om de jeugdzorg keten daadwerkelijk te verbeteren moet de geld stroom anders worden ,dus niet belonen voor uhp maar belonen voor thuishulp,pas als dat gerealiseerd is zal de jeugdzorg keten veranderen,want hier ligt de kern van het probleem,alle andere ideeën zijn surrogaat middelen en zal de perverse prikkel van het geld niet wegnemen.

  • Simone koert says:

    Mooi idee. Misschien ook eens nadenken over de term jeugdzorg, klopt die wel? Als je alleen voor de jeugdige zou zorgen en daar het probleem oplost. Hoe gaat dat dan verder als de omgeving hetzelfde blijft? Dit is wat nu bij de meeste uit huis plaatsingen gebeurd. Is gezinszorg niet beter dan pleit het ouders ook niet meer vrij als het kind uit huis gaat en moeten zij zeker zo hard aan het werk

  • Bianca de Jong says:

    Wat vind je van model Amsterdam? Ik bedoel dat elk Ouder- en Kindteam bestaat uit SKJ geregistreerde hulpverleners, postmaster/gz-psychologen, jeugdarts, jeugdverpleegkundige. (derde punt). Verder hebben we een vast contactpersoon van Jeugdbescherming, die te consulteren is of samen met ons optrekt (punt 4). Elk team heeft contactpersonen voor huisartsen ?POH Jeugd (punt 5). Er is nog veel te doen ..ook in Amsterdam (expertise complexe scheidingen, relatie VT, sterkere verbinding ggz, we zouden consult mogelijkheden willen hebben van een jeugdpsychiater etc). Toch wil ik het punt maken dat het niet alle wijkteams ontbeert aan gespecialiseerde hulpverleners…….

  • PvW says:

    Zullen we die generalisten dan ook maar meteen scholen in het herkennen van armoedeproblematiek (uhm, zo te zien heeft u geen stroom, mag ik in de koelkast kijken?) en ggz problematiek van de ouders? We vragen veel van onze wijkteams, zicht op het kind en lef om naar het gezin te kijken. Ga op de bank zitten, neem je tijd, en tijd voor vertrouwen. Amsterdam is aardig bezig, maar heeft helaas een kloof geslagen tussen enkelvoudige en multi problem problematiek. Hierdoor vallen gezinnen in een onbestemde kloof, te zwaar voor het ouder kind team, te licht voor “samen doen”.
    Jeugdzorg is en blijft zorg voor het gezin, bekrachtigen wat er is, aanvullen waar nodig.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *