Maatregel 4: Kies voor effectieve preventie

Paul van der Velpen, 5 juni 2018

De woorden in het beleidsverhaal
In het beleidsverhaal kom je het woord preventie vaak tegen. Iedereen is er voor, en iedereen zegt ermee bezig te zijn.

Waarom het niet werkt
Te veel wordt gedacht bij preventie “baat het niet, dan schaadt het niet”. Dat is een groot misverstand. Preventie is een vak. En als dat verkeerd wordt uitgevoerd kan er wel degelijk schade worden berokkend. De gevolgen van een b.v. het ontbreken van een effectief pestbeleid op school kan voor kinderen die gepest worden grote gevolgen hebben. Een verkeerd uitgevoerd leefstijlprogramma kan het zelfvertrouwen van kinderen ondermijnen.

En wat zien we in de praktijk? Er worden veel ineffectieve programma’s uitgevoerd, terwijl er effectieve interventies beschikbaar zijn. Afgelopen twee weken verscheen een advies van de gezondheidsraad over interventies om kinderen met traumatische ervaringen (emotionele en fysieke mishandeling en verwaarlozing, seksueel misbruik) op te sporen en te helpen, om zo gezondheidsproblemen op latere leeftijd te voorkomen. Advies aan de minister was om het gebruik van bewezen effectieve interventies te bevorderen. Dat klinkt nogal vrijblijvend.

In 2006 nam de staatssecretaris van VWS een gedegen rapport in ontvangst waar tientallen wetenschappers aan hadden meegewerkt, waarin het werken met bewezen effectieve interventies werd bepleit. De staatssecretaris schreef in haar brief: “ik wil dat het jeugdveld op grote schaal gebruik gaat maken van de instrumenten en interventies die evidence based zijn”. Wat is de praktijk na 12 jaar? Acht universiteiten kwamen in de afgelopen twee weken ook met een rapport waaruit blijkt dat er vier effectieve anti-pestprogramma’s zijn. De andere drie onderzochte programma’s werken niet. Als het om medicijnen zou gaan, zou iedereen vinden dat die drie niet werkende medicijnen uit de markt genomen zouden moeten worden. In elk geval zouden ze geen plek krijgen in het basispakket dat door de zorgverzekeraars wordt vergoed.
Met preventie doen we dat niet. De gemeenten geven scholen geld om anti-pestprogramma’s uit te voeren, programma’s om gedragsproblemen van kinderen te voorkomen, of programma’s gericht op seksuele vorming maar laten het aan scholen over een programma te kiezen. Maar is dat handig? Hebben leraren kennis om een effectief programma te kiezen? Hebben leraren de tijd om een effectief programma (dat vaker meer inzet van ze vraagt) uit te voeren? Hebben ze de expertise om een effectief programma uit te voeren? (een effectief programma vraagt vaak geschoolde uitvoerders). Zijn ze gemotiveerd om een programma uit te voeren? Niet elke leraar voelt zich gemakkelijk bij een programma voor seksuele vorming. En programma’s gericht op het voorkomen dat jongeren gaan roken of drugs gaan gebruiken leveren minder comfort dan een leuk programma over voeding.

Wat dan wel?
Gaat het om preventie op scholen dan houdt dat in:

1. Dat gemeenten alleen preventieprogramma’s financieren die effectief zijn gebleken én de scholen de mogelijkheid geven om die programma’s ook goed uit te voeren. Ik heb meegemaakt dat een gemeente een effectief programma inkocht, dat uitgevoerd moest worden met hbo-geschoolde begeleiders. Er werd slechts geld uitgetrokken voor mbo-geschoolden. En als er geen effectief programma is voor een bepaald thema, dan financiert het Rijk de ontwikkeling van een effectieve interventie.

2. Dat scholen meedoen aan het programma de gezonde school. Binnen dat programma worden scholen begeleid bij de uitvoering van preventie en staan ze er niet alleen voor. Het Rijk levert financiële bijdrage aan dat programma.

3. Scholen kunnen er natuurlijk zelf bij gemeenten op aandringen effectieve interventies in te kopen, en voldoende geld te geven om de programma’s goed uit te voeren. En hetzelfde geldt voor andere sectoren, zoals de jeugdhulpverlening: dring er bij de gemeente op aan dat er effectieve programma’s worden ingekocht en instellingen voldoende mogelijkheden krijgen om ze goed uit te voeren.

Categorie:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *